Seksueel strafrecht

WAT IS STRAFRECHT?

Strafrecht is niet eenvoudig te definiëren. In de ruime zin kan je strafrecht begrijpen als het geheel van rechtsregels die:

  • bepalen onder welke voorwaarden er voor bepaalde gedragingen, misdrijven, specifieke strafrechtelijke sancties kunnen worden opgelegd en uitgevoerd;
  • omschrijven waaruit deze gedragingen en sancties bestaan;
  • voorschrijven op welke wijze de daartoe bevoegde instanties de sancties voor deze gedragingen opleggen en uitvoeren.

 

WAT IS SEKSUEEL STRAFRECHT?

In de juridische zin verwijst de term “seksueel strafrecht” naar de wetten die seksueel gedrag verbieden en bestraffen. Heel concreet gaat het om de misdrijven aanranding van de eerbaarheid, verkrachting, openbare zedenschennis en bederf van de jeugd en prostitutie. Samenvattend kan men dus stellen dat “seksueel strafrecht” de wetgeving omvat die elke vorm van seksueel geweld bestraft.


WAT IS SEKSUEEL GEWELD?

Seksueel geweld wordt vaak ondergebracht in vier categorieën: seksueel geweld zonder lichamelijk contact, minder ernstig, ernstig en zeer ernstig seksueel geweld. Dit kan gaan van zonder toestemming worden gefilmd, geslachtdelen moeten laten zien, naakt poseren, het betasten van je geslachtsdelen, jezelf of iemand anders moeten bevredigen, tot verkrachting. Deze gradatie mag echter nooit de indruk geven dat sommige vormen van geweld niet ernstig zouden zijn. Al het seksueel geweld, elk seksueel gedrag zonder toestemming is ernstig.

Belangrijk om te benadrukken is dat seksueel geweld geen privéprobleem is van het slachtoffer of van diens gezin of familie. Het is zeker ook geen “vrouwenprobleem”, het is een maatschappelijk probleem. Seksueel geweld komt overal te wereld voor en in alle lagen van de bevolking. Bovendien heeft seksueel geweld een blijvende impact op de gezondheid van 2 op 3 slachtoffers. Ze krijgen te maken met uiteenlopende psychologische en fysieke klachten: schaamte- en schuldgevoel, angsten, een gevoel van belemmering van bewegingsvrijheid, gebrek aan vertrouwen in anderen, een laag zelfbeeld, depressiviteit, nachtmerries, psychosomatische pijnen, medische problemen, ongewenste zwangerschap … Uiteindelijk kampt 41% van de slachtoffers 6 maanden na de geweldsfeiten met een posttraumatische stressstoornis.



ENKELE CIJFERS

1 op 3 vrouwen in de EU wordt het slachtoffer van fysiek of seksueel geweld vanaf de leeftijd van 15 jaar.

Per dag worden er 10 klachten ingediend voor aanranding van de eerbaarheid.  
  
60% van alle Belgische vrouwen wordt het slachtoffer van seksuele intimidatie vanaf de leeftijd van 15 jaar
.
24% van alle Belgische vrouwen wordt het slachtoffer van belaging (stalking) vanaf de leeftijd van 15 jaar

1 op 10 vrouwen wordt belaagd door een voormalige partner

23% van alle Belgische vrouwen worden het slachtoffer van fysiek of seksueel geweld door hun partner.
     
In 2015 werden 37.533 aangiftes gedaan voor partnergeweld. Het dark number, het aantal gevallen waarbij het slachtoffer echter niet naar de politie stapt, ligt op 78%.

13% van alle Belgische vrouwen wordt het slachtoffer van seksueel geweld door hun partner.

De slachtoffers van seksuele misdrijven zijn in 93% van de gevallen vrouw.

Per dag worden er 8 aangiftes gedaan van verkrachting. Wetende dat maar 1 op de 10 slachtoffers effectief aangifte doet, ligt het werkelijke cijfers van het aantal verkrachtingen in België veel hoger. Naar schatting worden er 80 verkrachtingen per dag gepleegd.

1 op 4 vrouwen wordt door haar partner verkracht.

Per jaar vinden er 180 groepsverkrachtingen plaats.     
   
10% van de Belgische meisjes en 8,5% van de vrouwen krijgt te maken met verkrachting of poging tot verkrachting.

1 op 3 Belgische mannen vindt dat een vrouw dwingen tot seks geen verkrachting is.

In 75% van de gevallen is de verkrachter een bekende voor het slachtoffer. Bij minderjarige slachtoffers kent 85% de dader. 



Beleidsvoorstellen

V&M pleit voor een aanpassing van het seksueel strafrecht. Het huidige Strafwetboek is achterhaald wat betreft de relatieve zwaarte van de bestraffing van zedenmisdrijven. Het wetboek is ontegensprekelijk geschreven vanuit het standpunt van een 19de eeuwse, mannelijke blanke aristocraat. V&M vindt onze 21ste eeuwse gendergelijke samenleving nood heeft aan een strafrecht dat uiting geeft aan de sinds de 19de eeuw verworven rechten en maatschappelijke ontwikkelingen. De huidige strafmaten die worden gehanteerd binnen het seksueel strafrecht zijn te laag, zeker wanneer men in rekening brengt dat de meeste zedenmisdrijven vatbaar zijn voor correctionalisering (de facto een verlaging van de straf). Zolang de strafmaten voor misdrijven waar vrouwen disproportioneel vaak het slachtoffer van zijn en die een dergelijke ingrijpende impact hebben op het slachtoffer, zo ondermaats zijn, kan er geen sprake zijn van echte gendergelijkheid. Dit is binnen onze maatschappij die de gelijkheid van mannen en vrouwen hoog in het vaandel draagt, onaanvaardbaar.

Als we het seksueel strafrecht willen hervormen zodat we seksueel geweld beter kunnen bestrijden en er meer slachtoffers aangifte zouden doen van het geweld, moeten we echter verder kijken dan het Strafwetboek. Dit blijft een fundamentele plaats om te beginnen. Zeker qua signaal naar de samenleving en de slachtoffers is het essentieel om het wetboek eindelijk in overeenstemming te brengen met onze hedendaagse maatschappij. Wanneer we echter ruimer kijken naar de problemen in de strijd tegen seksueel geweld, dan moeten er ook in andere domeinen aanpassingen en hervormingen gebeuren. (Zie ons standpunt over geweld .)